على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

125

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

راست را باهم و يا هر دو دست و پاى چپ را باهم . و گاه بر اين دست و گاه بر آن دست ايستادن اسب . و تيز رفتن . و اختب من ثوبه خبة : بيرون كرد از جامهء خود خبة را . اختبار ( exteb r ) ا . ع . آگاهى به چيزى . اختبار ( exteb r ) م . ع . اختبره اختبارا : آزمود آن را . اختبار ( exteb r ) ا . پ - مأخوذ از تازى - آزمايش و امتحان . و اطلاع . و آگاهى پس از آزمايش . اختباز ( exteb z ) م . ع اختبز الخبز اختبازا : نان پخت براى خويشتن . اختباس ( exteb s ) م . ع . اختبسه اختباسا : بغل گرفت او را . و اختبس ماله : ربود مال او را . اختباص ( exteb s ) م . ع . اختبص اختباصا : خبيص يعنى افروشه پخت . اختباط ( exteb t ) م . ع . اختبط زيدا اختباطا : احسان خواست از زيد بدون قرابت و سابقهء احسان . و اختبط الورق : برگ از درخت ريخت با عصا . و اختبط البعير بيده الارض : دست بر زمين زد آن شتر . اختبال ( exteb l ) م . ع اختبله اختبالا : تباه خرد و ناقص الاعضاء گردانيد او را . و اختبله الحزن : ديوانه گردانيد او را اندوه . و اختبلت الدابة : ثابت نماند آن ستور در جائى كه پا نهاد . اختتاء ( extet ' ) م . ع . چون ممهوز باشد متغير شدن رنگ چهره از بيم پادشاه و جز آن . و اختتا له : فريب داد او را . و اختتا منه : پنهان كرد از وى به بيم و شرم . و ترسيد از وى . و اختتا الشى : ربود آن چيز را . و چون واوى باشد شكسته شدن از اندوه و يا بيم و يا مرض . و يا فروتنى كردن . و چون يائى بود متغير شدن رنگ چهره از بيم پادشاه و جز آن . اختتال ( extet l ) م . ع اختتل اختتالا : گوش نهاد بر راز مردم . اختتام ( extet m ) م . ع . بپايان بردن - نقيض افتتاح . اختتام ( extet m ) ا . پ - مأخوذ از تازى - پايان و انجام و انتها و عاقبت . و نتيجه . و آخر و خاتمه و اتمام . و مودت اختتام ص . : هر چيزى كه پايان و انجام آن بخير و خوبى باشد . و اختتام يافتن ف ل . : انجام يافتن . و باختتام رسيدن : باخر رسيدن . اختتان ( extet n ) م . ع مختون شدن . و خود را ختنه كردن . اختثاث ( extes s ) م . ع . شرم داشتن . اختجى ( axtaji ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - چابك‌سوار و سئيس . اختداع ( exted ' ) م . ع . اختدعه اختداعا : فريفت او را . و خواست كه بوى مكروهى رساند و او خبردار نشود . اختدار ( exted r ) م . ع . پنهان گرديدن . اختداف ( exted f ) م . ع . اختدفه اختدافا : ربود آن را . و اختدف الثوب بريد آن جامه را . اختدام ( exted m ) م . ع . اختدم اختداما : خدمت كرد خود را . و اختدمه : چاكر داشتن خواست او را . و خدمت خواست از وى . و خادم خواست . اختر ( axtar ) ا . پ . ستاره و كوكب و نجم . و ستارهء طالع از هر مولودى . و شگون و فال . و بخت و طالع . و علم و رايت و نشان و لوا . و ا خ . نام يكى از منازل قمر . و نام فرشتهء موكل زمين . و فرشته‌اى كه در مقابل دعاهاى مردمان امين مىگويد و هر دعائى كه به امين او برابر واقع شود به اجابت مىرسد . و نيك اختر ص . : نيك‌طالع و خوش‌بخت . و دختر سعد اختر : دختر خوش‌بخت و نيك‌طالع . و اختر پنجم ا خ . ستارهء مريخ . و اختر دانش : ستارهء مشترى و عطارد . و اختر جوزا : عطارد . و اختر سرسبز : ستارهء سعد . و اختر كاوان : علم كاوه كه علم فريدون باشد . و اختر شمردن ف ل . : شب بيدار بودن . اختراب ( exter b ) م . ع اخترب اخترابا : دزديد . اختراج ( exter j ) م . ع بيرون آوردن . اختراش ( exter c ) م . ع اخترش اختراشا : كسب كرد و طلب رزق نمود . اختراص ( axter s ) م . ع . اخترص اختراصا : دروغ بربافت . و در انبان كرد چيزى را كه خواست . اختراط ( exter t ) م . ع . اخترط العنقود اختراطا : خوشه را در دهان نهاده . در آورد آن را برهنه از دانه‌ها . و اخترط السيف : بركشيد شمشير را از نيام . اختراع ( exter ' ) م . ع اخترعه اختراعا : شكافت آن را . و آفريد . و از نو بيرون آورد آن را . و اخترع فلانا : خيانت كرد فلان را . و گرفت مال او را . و هلاك ساخت . و اخترع الدابة : داد آن ستور را چندى بسوارى ديگرى و باز گرفت آن را . اختراع ( exter ' ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ايجاد و احداث و اظهار چيزى كه پيشتر مانند وى پيدا نبوده و ديده نشده . و هر چيز تازه و از نو بيرون آورده . اختراعات ( exter ' t ) ج ا . پ - مأخوذ از تازى - چيزهاى تازه و از نو بيرون آورده .